Mózg ludzki składa się z dwóch oddzielnych części zwanych półkulami. Każda półkula zawiaduje, przez sieć krzyżujących się połączeń, przeciwległą stronę człowieka. Tak więc prawa półkula zarządza lewą stroną istoty ludzkiej, a lewa – prawą stroną. Strumień impulsów bioelektrycznych płynie drogami nerwowymi do mózgu i z mózgu na obwód – do mięśni. Stały przepływ tych impulsów jest warunkiem rozwoju dróg nerwowych i zwiększania liczby połączeń między komórkami nerwowymi w mózgu.

Mózg człowieka funkcjonuje jako całość, a każda jego część ma do spełnienia określone zadanie i jest zależna od innych. Nasze zmysły: wzrok, słuch, smak, węch, dotyk, zmysł równowagi, odbierają bodźce płynące z otoczenia i przekazują je do kory mózgowej, a my odczuwamy to jako specyficzne wrażenia i odpowiednio reagujemy.

Aby dziecko mogło prawidłowo funkcjonować, osiągać sukcesy w szkole, wszystkie zmysły muszą ściśle i w sposób pełny ze sobą współpracować.

Integracja sensoryczna inaczej zmysłowa, zaczyna się już w okresie życia płodowego, a po urodzeniu najbardziej intensywnie przebiega w pierwszych kilku latach życia. Terapia oparta na rozwijaniu integracji zmysłów bywa pomocna w przypadku niektórych trudności w uczeniu się, zaburzeniach równowagi, koordynacji ruchowej, nadwrażliwości na dotyk.

Funkcjonowanie układu nerwowego to skomplikowany proces

Wiemy np., że kora mózgowa odpowiedzialna jest za myślenie, możemy sobie wyobrazić, jak działa układ wzrokowy czy słuchowy, natomiast nie zdajemy sobie sprawy, jak duże znaczenie dla integracji sensorycznej, dla naszego prawidłowego funkcjonowania i uczenia się mają inne układy zmysłowe i niektóre obszary w mózgu, np. twór siatkowaty, układ przedsionkowy czy układ limbiczny.

Twór siatkowaty to część pnia mózgu aktywizująca działanie kory mózgowej. Wszystkie bodźce, zanim trafią do kory mózgowej, przechodzą przez twór siatkowaty. Jeśli funkcjonowanie tworu siatkowatego bywa "rozregulowane", pojawiają się np. zaburzenia koncentracji uwagi.

Układ przedsionkowy (zwany dawniej zmysłem równowagi) odpowiedzialny jest za nasze relacje z siłą przyciągania ziemskiego. Jeśli działa prawidłowo, nie odczuwamy jego istnienia, natomiast najmniejsza jego dysfunkcja utrudnia nam utrzymywanie właściwej postawy ciała, poruszanie się, orientację w przestrzeni, wprowadza w stan niepewności.

U dzieci "niezgrabnych ruchowo" często występują zaburzenia w funkcjonowaniu tego układu.

Układ limbiczny związany ze zmysłem powonienia oraz smaku bywa zwany również mózgiem emocjonalnym. Rejestruje doświadczenia przyjemności, uaktywnia pamięć, wraz z tworem siatkowatym odpowiada za stan gotowości naszego organizmu do działania.

Miliony neuronów

Mózg noworodka jest dość duży ( jego główka stanowi 1/4 całego ciała) i posiada około 1 5000 milionów neuronów, będących komórkami mózgowymi, które zaczynają się dzielić zaraz po urodzeniu. Proces ten przebiega bardzo szybko. Jego wynikiem jest powstawanie specjalnych połączeń zwanych synapsami, które przetwarzają informacje (odbierają je i przekazują narządom). Oblicza się, że 1 neutron doprowadza do powstania 1 5000 synaps.

Szybko się uczy

Wszystkie bodźce docierające do dziecka, zarówno doświadczenia zmysłowe, jak i emocjonalne, są przetwarzane i gromadzone w jego mózgu w formie nowych synaps. Połączenia te stanowią podstawę rozwoju inteligencji i wiedzy dziecka. Od pewnego wieku nie tworzą się już nowe połączenia, a jedynie synapsy powstałe w wyniku połączeń utworzonych wcześniej. Dlatego osoba starsza ma trudności z nauczeniem się języka obcego czy też gry na instrumencie, podczas gdy dziecko uczy się szybko i łatwo.

Zadanie dla rodziców

Staraj się dostarczać dziecku sposobności rozwoju różnych umiejętności. Malcy zazwyczaj są chętni do nauki i warto to wykorzystać. Kupując odpowiednie zabawki i książeczki, możesz uczyć dziecko gry na instrumentach, czytania, obcych języków, a także umiejętności manualnych np. rysowania i haftowania, oraz sprawnościowych. Pamiętaj jednak, by nie popaść w przesadę. Dziecko, które będzie “na siłę “ rozwijane w wielu kierunkach, łatwo może się zniechęcić albo nabrać urazu do nabywania danej sprawności.

Mózg jak komputer?

Mózg niemowlęcia jest rodzajem komputera, do którego wprowadzone są bazy danych pochodzące z otrzymywanych informacji. Bazy te łączą się w spójny system umożliwiający kojarzenie faktów i doznań oraz pamięć. Tak tworzy się inteligencja małego człowieka.

Noworodek

Kieruje się instynktem. Najważniejsze są jego wrodzone odruchy, które pomagają mu przeżyć. Powoli zaczyna jednak przyswajać sobie informacje i klasyfikować je. Odróżnia muzykę od hałasu, ciepło od zimna, smak gorzki od słodkiego.

Pierwsze trzy miesiące

Mózg zdobył już pewne doświadczenie i zaczyna korzystać z pamięci: rozpoznaje miłe sytuacje i odróżnia je od nieprzyjemnych. Przyjemność sprawia mu np. ssanie piersi, kąpiel czy bezpośredni kontakt ze skórą mamy.

Od czwartego miesiąca

Wzrasta jego ciekawość i rozwija się aktywność. Nie tylko biernie przyswaja informacje, ale także próbuje je sam zdobywać. Zapamiętuje wszystko, co widzi lub słyszy. W tym okresie zaczyna się również rozwijać myślenie• abstrakcyjne. Dziecko odkrywa, że osoby czy przedmioty istnieją w rzeczywistości, chociaż w danym momencie ich nie widzi. Jest to możliwe dzięki obrazom przedmiotów czy osób poznanych wcześniej, które zachowały się w mózgu. Zabawy polegające na chowaniu i znajdowaniu przedmiotów pomagają rozwinąć tę umiejętność ( na przykład zabawa znana pod nazwą "a kuku").

Od ósmego miesiąca

Zaczyna koordynować swoje ruchy z zamiarami, jednak brakuje mu jeszcze zręczności. Lubi sprawdzać związki przyczynowe: rzuca zabawkę i patrzy, jak• upada ona na podłogę. Powtarza tę czynność wielokrotnie. Podobnie przechyla szklankę i patrzy, jak wylewa się z niej płyn. Kojarzy dźwięki niektórych słów z przedmiotami, co pozwala mu zrozumieć niektóre wyrazy.

Od dwunastego miesiąca

Roczne dziecko przyswaja sobie dźwięk oraz intonację języka ( lub języków) używanego przez otoczenie.

Tysiąc na godzinę

Rozwój mózgu nie przebiega fazami, jak to się dzieje w przypadku większości organów, lecz w sposób ciągły : ma miejsce ciągły podział neuronów oraz nawiązywanie połączeń między nimi. Mózg niemowlęcia produkuje 200.000 neuronów na minutę.

Znając powyższe zależności budowy i pracę poszczególnych części mózgu łatwiej zrozumieć będzie sens wielozmysłowej stymulacji dzieci.